Wiele osób posiadających orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności nie wie, że ma szczególne uprawnienia również przy zaopatrzeniu w wyroby medyczne.
Jednym z najważniejszych jest tzw. uprawnienie 47ZN.
W praktyce może ono oznaczać możliwość otrzymania większej ilości niektórych wyrobów medycznych albo otrzymania kolejnego wyrobu bez konieczności czekania, aż minie standardowy okres użytkowania.
Dotyczy to między innymi wielu produktów stosowanych przy niepełnosprawności ruchowej, problemach urologicznych, stomii czy terapii oddechowej – a więc również aparatów i masek CPAP.
Ale są tu bardzo ważne zasady, o których trzeba wiedzieć.
Co właściwie oznacza kod 47ZN?
Osoba posiadająca orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności ma prawo do wyrobów medycznych bez uwzględniania standardowych okresów użytkowania, w liczbie wskazanej w zleceniu przez osobę uprawnioną do jego wystawienia. Takie uprawnienie jest oznaczane kodem 47ZN. ELI
To bardzo istotne, ponieważ zwykłego pacjenta mogą obowiązywać zasady takie jak: nowa maska raz na 6 miesięcy, aparat raz na kilka lat albo określona liczba sztuk produktu miesięcznie.
Przy 47ZN okres użytkowania nie stanowi takiej bariery. O tym, jaka ilość jest medycznie potrzebna, decyduje osoba wystawiająca zlecenie. Pacjent.gov.pl potwierdza również możliwość otrzymania kolejnego zlecenia, nawet gdy normalny okres użytkowania wcześniej refundowanego wyrobu jeszcze nie upłynął. pacjent.gov.pl
To jednak nie oznacza, że pacjent może samodzielnie zażądać dowolnej liczby produktów. Musi istnieć wskazanie medyczne, a ilość określa lekarz lub inna osoba uprawniona do wystawienia danego zlecenia.
A co z maskami CPAP?
To jeden z ciekawszych przykładów.
W aktualnym wykazie refundowanych wyrobów medycznych osobno znajduje się aparat do leczenia obturacyjnego bezdechu sennego oraz osobno maska CPAP.
Dla dorosłych standardowe zasady przewidują obecnie dla aparatu CPAP limit finansowania 2100 zł, 10% udziału własnego w limicie i standardowy okres użytkowania raz na 5 lat. Dla maski CPAP limit wynosi 200 zł, udział własny dorosłego pacjenta to 10% limitu, a standardowa częstotliwość to raz na 6 miesięcy. ELI
Co zmienia 47ZN?
Jeśli osoba ze znacznym stopniem niepełnosprawności potrzebuje kolejnej maski wcześniej, nie musi być bezwzględnie związana sześciomiesięcznym okresem użytkowania.
Lekarz może wystawić kolejne zlecenie wcześniej, jeśli jest to uzasadnione potrzebą medyczną pacjenta.
Analogiczna zasada dotycząca braku standardowego okresu użytkowania może mieć zastosowanie również do aparatu CPAP – nie oznacza to jednak automatycznego prawa do nowego aparatu „na życzenie”. Potrzeba musi zostać oceniona przez osobę wystawiającą zlecenie. Podstawą jest właśnie zasada 47ZN: wyrób bez uwzględniania okresu użytkowania, w liczbie określonej na zleceniu. ELI
Czy oznacza to, że maski CPAP są za darmo?
Nie. I to jest bardzo ważne.
Zniesienie okresu użytkowania nie jest równoznaczne ze zniesieniem zasad odpłatności.
Jeśli przy konkretnym wyrobie rozporządzenie przewiduje udział własny pacjenta albo wybrany produkt kosztuje więcej niż limit NFZ, pacjent może nadal ponosić część kosztów. Ministerstwo Zdrowia wyraźnie wskazuje, że NFZ finansuje wyrób do ustalonego limitu, a w przypadku produktu droższego od limitu pacjent pokrywa różnicę. gov.pl
Czyli 47ZN może znieść barierę czasu lub standardowej ilości, ale nie oznacza automatycznie 100% refundacji każdego wybranego produktu.
Jakiego sprzętu może dotyczyć 47ZN?
Przepisy nie ograniczają tego uprawnienia wyłącznie do jednego rodzaju sprzętu. Dotyczy ono wyrobów znajdujących się w wykazie wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie, oczywiście po spełnieniu kryteriów medycznych przewidzianych dla konkretnego produktu. Aktualny wykaz obejmuje między innymi:
- maski i aparaty CPAP oraz część innych wyrobów wspomagających oddychanie,
- wózki inwalidzkie – w tym aktywne, specjalne i elektryczne,
- protezy i ortezy,
- aparaty słuchowe,
- cewniki urologiczne i zewnętrzne,
- worki do zbiórki moczu,
- pieluchomajtki, majtki chłonne, podkłady i inne wyroby stosowane przy inkontynencji,
- sprzęt i akcesoria stomijne,
- niektóre wyroby wspomagające oddychanie, inhalację i odsysanie,
- materace przeciwodleżynowe oraz inne wyroby znajdujące się w aktualnym wykazie NFZ. gov.pl
Przykładowo standardowy limit dla wyrobów chłonnych wynosi do 90 sztuk miesięcznie, a dla jednorazowych cewników urologicznych standardowo do 180 sztuk miesięcznie. W przypadku uprawnienia 47ZN ilość wynikająca ze zlecenia może być zwiększona, jeżeli wynika to ze stanu zdrowia i potrzeb pacjenta. ELI
Bardzo czytelnie widać to również przy sprzęcie stomijnym. Ministerstwo Zdrowia wskazuje, że przy uprawnieniu 47ZN możliwe jest wypisanie wielokrotności standardowego ryczałtu, np. 1,5 czy 2 razy, a system odpowiednio zwiększa kwotę refundacji. gov.pl
A co ze środkami opatrunkowymi?
Tutaj trzeba bardzo uważać, ponieważ w internecie można znaleźć stwierdzenie, że osoba ze znacznym stopniem niepełnosprawności ma prawo do „nieograniczonej ilości refundowanych opatrunków”.
Takiego stwierdzenia nie należy publikować jako ogólnej zasady.
Niektóre specjalistyczne opatrunki są refundowane na receptę, a nie w systemie zleceń na wyroby medyczne. Rzecznik Praw Pacjenta wyjaśnia, że opatrunki specjalistyczne mogą być refundowane po wystawieniu recepty przy odpowiednich wskazaniach, ale do wyrobów wydawanych na receptę nie stosuje się w ten sam sposób dodatkowych uprawnień dotyczących wyrobów medycznych na zlecenie. Nawigator Pacjenta
Dlatego sam kod 47ZN nie daje automatycznie nieograniczonej liczby zwykłych czy specjalistycznych opatrunków na rany.
Inaczej wygląda sytuacja z niektórymi produktami stomijnymi służącymi m.in. ochronie skóry czy uszczelnianiu sprzętu – one znajdują się w systemie zleceń i przy 47ZN możliwe jest zwiększenie odpowiedniego ryczałtu. ELI
47ZN nie oznacza „wszystko bez limitu”
Najprościej zapamiętać jedną zasadę:
Znaczny stopień niepełnosprawności nie daje prawa do dowolnego sprzętu. Daje szczególne zasady refundacji sprzętu, do którego pacjent ma wskazania medyczne.
Lekarz nadal musi stwierdzić, że dany wyrób jest potrzebny. Nadal obowiązują kryteria przyznawania określone dla konkretnego wyrobu. Nadal obowiązują limity finansowania i – jeśli przewidziano – udział własny pacjenta.
Zniesione mogą być natomiast ograniczenia wynikające ze standardowego okresu użytkowania oraz standardowej liczby, zgodnie z faktycznymi potrzebami pacjenta i zleceniem wystawiającego. ELI
Jak skorzystać z uprawnienia?
Przy wystawianiu zlecenia warto poinformować lekarza, że posiada się orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności i poprosić o uwzględnienie uprawnienia dodatkowego 47ZN.
Jeśli potrzebna jest większa ilość sprzętu albo wcześniejsza wymiana, trzeba powiedzieć lekarzowi, dlaczego standardowa ilość lub standardowy okres użytkowania są niewystarczające.
To lekarz lub inna osoba mająca prawo wystawić dane zlecenie określa ilość zgodnie ze wskazaniami medycznymi. ELI
Znaczny stopień daje również inne ważne uprawnienia
Na wyrobach medycznych prawa się nie kończą.
Osoba ze znacznym stopniem niepełnosprawności ma między innymi prawo do korzystania ze świadczeń zdrowotnych i usług farmaceutycznych poza kolejnością. Jeśli świadczenie ambulatoryjnej opieki specjalistycznej nie może być udzielone w dniu zgłoszenia, powinno zostać udzielone poza kolejnością, nie później niż w ciągu 7 dni roboczych. pacjent.gov.pl
Osoba ze znacznym stopniem niepełnosprawności może również korzystać z ambulatoryjnej opieki specjalistycznej bez skierowania. Nie oznacza to jednak braku skierowania na każde badanie – np. na RTG czy część kosztownych badań diagnostycznych nadal może być ono wymagane. gov.pl
Szczególne zasady dotyczą również rehabilitacji leczniczej: osoby ze znacznym stopniem korzystają z niej poza kolejnością, a świadczenia nie są ograniczane zwykłymi limitami finansowania, choć dla poszczególnych form rehabilitacji nadal mogą istnieć określone zasady i limity dni. pacjent.gov.pl
Warto znać swoje prawa
Kod 47ZN może mieć bardzo duże znaczenie dla osoby, która regularnie korzysta ze sprzętu medycznego.
W przypadku niektórych pacjentów może chodzić o większą liczbę cewników czy produktów chłonnych. U innych o sprzęt stomijny. A u osoby leczonej z powodu obturacyjnego bezdechu sennego – o możliwość uzyskania kolejnej maski CPAP wcześniej niż po standardowych sześciu miesiącach, jeżeli istnieje ku temu uzasadnienie medyczne.
Warto więc przy kolejnej wizycie zapytać lekarza:
„Mam orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Czy w moim przypadku można zastosować uprawnienie 47ZN przy zleceniu na ten wyrób?”
Bo czasami prawo do potrzebnego sprzętu już istnieje – tylko pacjent po prostu o nim nie wie.
ASKARS — jesteśmy po to, aby pomagać.
Artykuł ma charakter informacyjny. Stan prawny i zasady refundacji sprawdzone na 17 października 2026 r. Konkretne uprawnienie do danego wyrobu zawsze zależy od wskazań medycznych oraz prawidłowo wystawionego zlecenia.